Installationskunst und die Problematik ihrer Erhaltung : Forschungsprojekt: preservation and presentation of installation art

Gepubliceerd op 27-11-2008

Simone Vermaat

Al enkele decennia verzamelen musea installatiekunstwerken die met niet-traditionele materialen en media zijn geproduceerd, zoals video, film, computers, licht en geluid. Het behoud van deze werken levert tal van problemen op, zoals de snelle veroudering van mediatechnologieën, interactiviteit, en het site-specifieke karakter van installaties.

Samenvatting
Er is nog relatief weinig onderzoek gedaan op deze gebieden en de problemen vragen – vergeleken met de traditionele kunstvormen – een geheel eigen benadering. Het is van groot belang dat er methoden en ethische opvattingen ontwikkeld worden die gericht zijn op de conservering, documentatie en presentatie van deze moderne kunst. Het conserveren reikt immers veel verder dan het simpelweg bewaren van het fysieke object. Voor installatiekunst kan simpelweg bewaren zelfs fataal zijn. Als bij aankoop van een installatie meteen een strategie voor conservering op lange termijn gemaakt wordt, wordt voorkomen dat conservatoren, restauratoren en collectiebeheerders in de nabije toekomst voor voldongen feiten worden gesteld in plaats van voor conserveringsdilemma’s.

Om een inzicht te krijgen in de problemen die zich voor kunnen doen is het Europese project ‘Inside installations; preservation and presentation of installation art’ van start gegaan. Hierin werken dertig instellingen uit zes landen samen in een onderzoek naar het beheer en behoud van installaties en ontwikkelen gezamenlijk richtlijnen en strategieën. Het is een onderzoeksproject voor drie jaar, ondersteund door het EU-programma Culture 2000. Het initiatief is afkomstig van het International Network for the Conservation of Contemporary Art (INCCA), een platform voor het uitwisselen van kennis en informatie op dit gebied.

Een van de casestudy’s in het kader van dit onderzoeksproject werd in samenwerking met Montevideo. Het onderzoek richtte zich op het werk Revolution van Jeffrey Shaw. Dit maakte onderdeel uit van een reizende tentoonstelling. Herinstallatie betekende allereerst het weer bij elkaar brengen van de verschillende onderdelen plus een inventarisatie of alles nog functioneerde en of restauratie nodig was. Na de proefopstelling is het werk geregistreerd volgens het registratiemodel van Montevideo.

Het is nu duidelijk welke onderdelen van cruciaal belang zijn voor het functioneren van de installatie en wat in de toekomst de te verwachten problemen zijn. Een aantal zaken zal nader onderzocht moeten worden en in overleg met de kunstenaar moet een te volgen strategie worden bepaald.