Arnhemse fabrique, Bouilloire op komfoor

Gepubliceerd op 08-10-2009
Laatst gewijzigd op 08-10-2009

ca. 1760-1770, faience, h: 24.6 x b: 28.4 x d: 20.5 cm, AB8961-A-B, legaat van baron W.F.K. van Verschuer.

Een bouilloire of waterketel diende vanaf het vierde kwart van de 17de eeuw voor het warm houden van water voor thee. Hiervoor stond de ketel op een komfoor die was gevuld met gloeiende kooltjes, zoals ook bij dit exemplaar vervaardigd in de Arnhemse fabrique.

Deze faiencefabriek richtte zich op de internationale mode uit de 18de eeuw en vervaardigde naar eigen zeggen “alle zoorten van Arnhems Aardewerk, zo best als gemeen, na de Saxische, Fransche en Engelsche Trant”. Door zijn Europese uitstraling onderscheidt de Arnhemse faience zich van het Delftse aardewerk, dat qua vorm en decoratie een meer lokaal karakter heeft.

De Arnhemse fabrique werd in 1759 door Johan van Kerckhoff opgericht en floreerde tijdens de 7-jarige oorlog tussen Saksen en Pruisen (1756-1763), omdat indertijd een tekort aan aardewerk op de Europese markt heerste. Na deze oorlog bleek echter al snel dat deze kleine regionale fabriek zich niet staande kon houden tegen de sterke concurrentie van grote faience- en porseleinfabrieken in Engeland en Duitsland.De bouilloire heeft een Europese uitstraling door de rococovoorstellingen die naar gravures van de Duitse graficus en uitgever Johann Georg Hertel (1700-1775) uit Augsburg zijn gemaakt. Op de ene zijde siert een naakte Venusfiguur, op de andere een meerman en een meermin tussen een decor van schelpen, bomen, struiken en bloemen. De figuren staan bij een stromende fontein waarmee wordt verwezen naar de inhoud van de bouilloire.

HK

Literatuur
Janner M. Cochius, Catalogus van Arnhems aardewerk, van enkele verwante producten uit Hannoversch-Münden, Lenzberg en Matzendorf en van Italiaans aardewerk, gemerkt met een haan, Gemeentemuseum Arnhem 1961

Inventarisnummer AB8961-A-B Titel - Vervaardiger(s) Arnhemse fabrique Vervaardigingsdatum 1759=1773 Beschrijving Bouilloire (waterketel) (A2-3) met afneembaar hengsel(A1), op komfoor(B) blauwwit, faïence, scenes met figuren bij fontein Gedrukt bolvormige waterketel met flauw gebogen, zakvormige tuit, afneembaar staand hengsel bestaande uit vier S-vormige delen en schelpvormige aanzet ten en gewelfd deksel met afgeplatte bolvormige knop. Diepblauw op wit fond. Buik met op de voorzijde een tuinscene met twee tritons bij een fontein met spuitend waterhoofd, schelpvormig waterbekken en tuinvaas. Achterzijde met een naakte vrouwenfiguur bij een dolfijnvormige fontein in landschap. Ketelrand en dekselrand met band van servetwerk. Deksel met bloemtakken. Hengsel en aanzetten effen blauw. Cilindrisch kofoor met wijd uitlopende, gegolfde rand, drie bolvormige pootjes, twee platte C-vormige oren met rococo-ornamenten in reliëf en aan de binnenwand drie steunen voor de ketel. Buitenwand met vier maal drie diagonale ajour rechthoek en omder tien ajour rondjes, allen blauw omkaderd. Binnenrand met band van se Omschrijving Blauwwitte bouilloire (waterketel) met afneembaar hengsel op komfoor, scènes met figuren bij fontein Hoogte / Breedte / Diameter 24,6 / 28,4 / 20,5 Trefwoord(en) keramiek, pot, stoof Materiaal(en) faience Vervaardigersrol rol: w, Verv. naam: Arnhemse fabrique Vervaardigingsperiode Plaats vervaardiging Arnhem Catalogusnummer Standplaats Museum voor Moderne Kunst Arnhem, ARNHEM