Het Vliegend Hert

Gepubliceerd op 14-10-2009

Op 3 februari 1735 voer de Oost-Indiëvaarder ’t Vliegend Hert (soms ook ’t Vliegend Hart genoemd) samen met de Anna Catharina vanuit het Zeeuwse Rammekens uit op weg naar Batavia (het huidige Jakarta in Indonesië).  Niet lang na vertrek raakten beide schepen echter een zandbank waarna de Catharina meteen zonk terwijl ’t Vliegend Hert nog wist los te raken. 

Vanwege de enorme geleden schade, bleek het echter onvermijdelijk dat zij enkele uren later alsnog met man en muis verging.  Aan boord van ’t Vliegend Hert bevond zich voornamelijk geld van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) waarmee goederen in Azië zouden worden aangeschaft. Naast de geldkisten waren er ook materialen voor eigen gebruik aan boord: degens en musketten ter aanvulling van de bewapening van het VOC-leger; pijpen en wijn voor de heren in Batavia; lood als ballast voor het schip en natuurlijk ook levensmiddelen voor de opvarenden.

Dat de zeevaarders naast VOC-handel ook illegale handel dreven, werd duidelijk toen een Engels team van archeologen -bekend als de North Sea Archaeological Group- vanaf 1983 begon met de berging van  de resten van ’t Vliegend Hert (gelegen op 20 meter diepte onder water). Zij vonden een aantal kisten met zilvergeld die niet in de documenten over de lading van het schip genoemd werden. De dienaren van de Compagnie verwierven extra inkomsten door naast gewone werkzaamheden ook voor eigen rekening handel te drijven. Één aspect van die illegale handel was het smokkelen van zilvergeld uit Nederland naar Azië omdat men daar met de wisselkoers interessante financiële voordelen genoot.

Een deel van de opgedoken vondsten zijn aan de Nederlandse Staat overgedragen waarna deze in beheer zijn gegeven aan het ICN. De collectie bestaat uit 683 objecten variërend van wrakdelen van het schip (bijvoorbeeld een vensterglas -R12906) tot aan onderdelen van de lading (zoals wijnflessen en de eerder genoemde geldkisten, respectievelijk R6327-A-J en R11723). Momenteel bevindt deze collectie zich in langdurig bruikleen bij het Zeeuws Maritiem MuZeeum te Vlissingen.  

Voor meer informatie rond de berging van ‘t Vliegend Hert zie: http://geschiedenis.vpro.nl/programmas/2899536/afleveringen/9614610/items/9702992/

Inventarisnummer R6327-A-J Titel - Vervaardiger(s) onbekend Vervaardigingsdatum 1735 Beschrijving Omschrijving Tien volle en lege wijnflessen, zgn. kattekoppen. Hoogte / Breedte / Diameter 18 / / 13 Trefwoord(en) archeologica, fles, maritieme archeologica Materiaal(en) glas